"راهنمای  تدریس  علوم  پایه  دوم   ابتدایی"

 

درس نهم : هوا

 

درس در یک نگاه :

در این درس دانش آموزان ضمن انجام فعالیت هایی پی می برند که هوا در همه جا وجود دارد. هم چنین دانش آموزان متوجه می شوند که وجود هوا برای موجودات زنده اهمیت زیادی دارد و با انجام فعالیت هایی به نقش هوا در انجام بسیاری از کارهاپی می برند. در این درس سعی می شود نگرش مثبت دانش آموزان نسبت به حفظ پاکیزگی هوا تقویت شود.

 

آنچه دانش آموزان در مورد هوا می دانند:

سال دوم : هوا یک ماده است، این ماده گاز است.

 

هدف ها : انتظار می رود در فرایند آموزش در این درس هر دانش آموزان به هدف های زیر برسد:

دانستنی ها و مهارت ها :

  1. با انجام فعالیتی وجود هوا را را حس کند.
  2. با انجام فعالیت هایی اهمیت هوا در بعضی کار ها را شرح دهید.
  3. با ارایه مثال، اهمیت وجود هوا برای جانوران،گیاهان و انسان را شرح دهد.
  4. با انجام فعا لیت هایی لزوم وجود هوا برای بعضی کارها مثل سوختن را شرح دهد.
  5. با ارایه مثالهایی از ضرر هوای آلوده برای جانوران و گیاهان،اهمیت پاکیزه نگه داشتن هوا را شرح دهد.

نگرش ها :

1.     نسبت به پاکیزگی محیط زیست خود علاقه مند شوند.

2.     حس کنجکاوی در آن ها تقویت شود.

 

 

دانستني ها براي معلم

هوا از 78 درصد ازت ( نيتروژن ) و 21 درصد اكسيژن كه جمعاً 99 درصد مي شود ساخته شده است . يك درصد بقيه ي حجم هوا ، مواد مختلفي چون دي اكسيد كربن ، بخار آب ، گارهاي بي اثر ، گازهاي آلوده كننده ، ذرات گرد و غبار و ... است . درصد گارهاي آلوده كننده و بخار آب و ذرات جامد معلق در هوا در نقاط مختلف متفاوت است .

رنگ آبي آسمان به علت جذب نورهاي آبي خورشيد است . نورهاي مرئي خورشيد وقتي به هواي اطراف كره زمين برخورد مي كنند نورآبي آن جذب هوا شده و به همين علت هواي كره زمين (آسمان ) را در روز آبي مي بينيم و شب ها كه نور خورشيد به هواي بالاي سر ما نمي رسد آن را سياه مي بينيم.

نيروي جاذبه زمين ، هوا را به سمت زمين مي كشاند . اگر وجود نيروي جاذبه نبود ، مواد تشكيل دهنده هوا به فضا مي گريختند .

هواي اطراف زمين جزيي از سياره ي زمين محسوب مي شود و همراه آن مي چرخد .

هوا چون يك حباب نامرئي ، كره ي زمين را احاطه كرده است و تمام پستي و بلندي و سوراخ هاي زمين را پر كرده است . البته نبايد تصور شود كه هوا تا ارتفاع معيني وجود دارد و از آن به بعد به طور ناگهاني تمام مي شود . به تدريج كه از سطح زمين دور مي‌شويم ، هوا رقيق و رقيق تر مي شود به طوري كه ضخامت موثر هوا در قسمت هعاي مختلف را مي توان حدود 80 تا 100 كيلومتر در نظر گرفت . البته بعد از اين ارتفاع ، باز هم مولكول هاي هوا وجود دارند ، اما بسيار پراكنده اند و تعداد آن ها در واحد حجم آن قدر كم مي شود كه عملاً مي توان گفت بيش از اين ارتفاع هوايي وجود ندارد.

نيمي از وزن كلي هوا مربوط به گازهايي است كه تا فاصله 6/5 كيلومتري سطح زمين يافت مي شود . از اين فاصله به بعد تنفس با اشكال صورت مي گيرد . به همين جهت كوهنورداني كه به ارتفاعات بالاتر از 6 كيلومتري سطح زمين صعود مي كنند ، با خود كپسول هاي هوا مي برند ، كه در صورت نياز از آن استفاده كنند . هواپيماهايي كه در ارتفاعات بالاتر از 4 كيلومتر پرواز مي كنند براي سرنشينان خود هواي مورد نياز را از راه دريچه هايي به داخل هواپيما تزريق مي كند .

هوا به عنوان يك مقاومت جلوي سرعت وسايل متحرك را مي گيرد . بنابراين براي به دست آوردن سرعت زياد براي وسايل متحركي چون هواپيما ، موشك ، اتومبيل ، دوچرخه بايد انرژي بيشتري صرف كنيم ، يا مقاومت هوا را كاهش دهيم چون راه دوم سبب صرفه جويي در مصرف انرژي مي شود مناسب تر است ، بنابراين براي حركات سريع و راحت بايد تا آنجا كه ممكن است مقاومت هوا را كاهش دهيم . از رو شكل اجسام متحرك را به صورت « آئروديناميك يا دوكي شكل » مي سازند . اشكال آئروديناميك با مقاومت به مراتب كمتري در موقع حركت مواجه هستند .

در بيشتر مواقع ما برعكس چتر نجات ، بايد مقاومت هوا را كاهش دهيم ، به همين منظور شكل وسايلي را كه در هوا با سرعت زياد حركت مي كنند مانند هواپيماها ، اتومبيل ها و ... را آئروديناميكي ( دوكي شكل ) مي سازند تا اثر مقاومت هوا بر روي آن ها كاهش يابد . در طبيعت نيز شكل بدن پرندگان و ماهي ها دوكي شكل است .

به طور خلاصه نقش هواي اطراف كره زمين را مي توان چنين بيان كرد :

- براي بقاياي جانداران لازم است ، زيرا تقريباً تمام موجودات زنده براي ادامه حيات خود به آن نيازمندند .

- هوا مانع رسيدن پرتوهاي خطرناك خورشيد ( ماوراي بنفش و ديگر پرتوهاي پرانرژي ) به سطح زمين مي شود .

- هوا واسطه اي براي حفظ حرارت و رطوبت در سطح زمين است . مثلاً بدون وجود هوا تفاوت دماي شبانه روزي زمين به بيش از 200درجه سانتيگراد مي رسد .

- هوا از نظر ارتباطات راديويي نقش مهمي در زندگي انسان دارد .

- هوا مانع رسيدن سنگ هاي آسماني به زمين مي شود ( اين سنگ ها بر اثر برخورد با هوا مي سوزند و از بين مي روند ).

- هوا از جهت زمين شناسي اهميت زيادي به خصوص در هوازدگي و فرسايش سنگ ها دارد .

در سال هاي اخير كاربرد هوا به جاي روغن براي كم كردن اصطكاك بسيار موفقيت آميز بوده است . به طور مثال در ماشين هاي سنباده زني هواي متراكم را از اطراف محور آن ها با فشار خارج مي كنند و به اين طريق يك بالش هواي متراكم به دور محور چرخ تشكيل مي دهند و سبب مي شوند كه محور چرخ به هنگام چرخيدن در ميان اين بالش قرار گيرد و با پايه تماس نداشته باشد . بدين ترتيب اصطكاك فلز با فلز به كلي حذف مي گردد و گرما توليد نمي شود . علاوه بر اين خارج شدن هوا مانع ورود گرد و غبار حاصل از سايش سنگ سنباده به اطراف محور مي شود .

در قايق هاي سريع آبي – خاكي ( هاور كرافت ) كه مي تواند در روي آب و خشكي حركت كند ، بالشي از هواي متراكم بين آب و قايق يا خشكي و قايق قرار مي دهند ، كه مانع تماس قايق با آب و خشكي مي شود و بدون داشتن چرخ مي تواند بر روي زمين سنگلاخ ، مرداب و دريا به راحتي حركت كند .

در قطارهاي جديد هم با استفاده از بالش هوا توانسته اند واگن هاي بدون چرخي بسازند كه مي تواند بدون صدا و بدون اصطكاك از رو ريل هاي مخصوصي حركت كند .

ترمز اتومبيل هعاي سنگين  ، پرس ها بادي ، جك هاي بادي ، مته هاي سنگ شكن ، وسايل رنگ پاشي از ديگر وسايلي هستند كه از فشار هواي متراكم در آن ها استفاده مي‌شود .

حركت قايق هاي بادباني ، چرخانيدن چرخ هاي بادي براي حركت درآوردن ژنراتورها و تلمبه از ديگر موارد استفاده هوا هستند .       ادامه دارد ....

نوشته شده توسط افشین پا آ هو در 20:39 |  لینک ثابت   • 
 
بسم الله الرحمن الرحیم

افشین پاآهو آموزگار و کارشناس ارشد برنامه ریزی آموزشی از دانشگاه سراسری تهران مدرس دانشگاه و دوره های(پایه ششم) ضمن خدمت فرهنگیان اهل شهرستان پارساباد مغان ورودتان را به وبلاگ ارج می نهد